मराठी साहित्यातील एक अद्भुत चमत्कार: १२०८ कादंबऱ्यांचा प्रवास

मराठी साहित्याच्या इतिहासात गुरुनाथ नाईक यांचे नाव एका 'अद्भुत चमत्कारा'सारखे घेतले जाते. आजच्या डिजिटल युगात जिथे एक पुस्तक लिहिण्यासाठी लेखकांना वर्षे लागतात, तिथे गुरुनाथ नाईकांनी आपल्या अफाट कल्पनाशक्तीच्या आणि वेगाच्या जोरावर तब्बल १२०८ रहस्यकादंबऱ्या लिहिल्या आहेत. ही केवळ एक संख्या नाही, तर तो एक इतिहास आहे. त्यांच्या या विक्रमी कामगिरीची नोंद २०१३ मध्ये 'लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्डस' (Limca Book of Records) ने घेतली. अशी कामगिरी करणारे ते केवळ मराठीतलेच नव्हे तर भारतातील दुर्मिळ लेखकांपैकी एक आहेत.

गुरुनाथ नाईकांच्या या १२०८ पुस्तकांचे वर्गीकरण करणे हे एका संशोधनासारखे आहे. त्यांनी वेगवेगळ्या नायकांना जन्म दिला आणि त्या प्रत्येक नायकाभोवती शेकडो कथा विणल्या. त्यांच्या या भव्य ग्रंथालयात सैनिकी कथा (सुमारे २५०), गुप्तहेर आणि पोलिसांच्या कथा (सुमारे ५००+), ऐतिहासिक रहस्यकथा, आणि आंतरराष्ट्रीय हेरगिरीच्या कथांचा समावेश आहे. त्यांची पुस्तके शंभर ते सव्वाशे पानांची 'पॉकेट बुक्स' (Pocket Books) स्वरूपात प्रकाशित व्हायची. एसटी स्टँडवरून किंवा रेल्वे स्टेशनवरून प्रवास करताना वेळ घालवण्यासाठी विकत घेतलेली ही पुस्तके वाचकांना खिळवून ठेवायची. एका प्रवासात एक कादंबरी संपवणे, हा त्या काळातील लाखो तरुणांचा छंद होता.

या पानावर आम्ही त्यांच्या काही अत्यंत गाजलेल्या आणि महत्त्वाच्या पुस्तकांची माहिती मालिकांनुसार (Series-wise) वर्गीकृत केली आहे. संपूर्ण १२०८ पुस्तकांची यादी देणे एका पानावर शक्य नसले तरी, त्यांच्या साहित्याचा आवाका समजण्यासाठी हा संग्रह तयार करण्यात आला आहे.

कॅप्टन दीप मालिका (निवडक पुस्तके)

प्रकाशित: १९७० चे दशक

मृत्यूकडे नेणारे चुंबन

गुरुनाथ नाईक यांची ही पहिली अधिकृत रहस्यकथा, जी त्यांनी अलका टॉकीजमध्ये इंग्रजी चित्रपट पाहत असताना सुचली आणि एका रात्रीत लिहून काढली. येथूनच कॅप्टन दीपच्या थरारक प्रवासाची सुरुवात झाली.

केस फाईल: ०२

शास्त्रज्ञाच्या मृत्यूचे गूढ

एका प्रख्यात शास्त्रज्ञाचा अत्यंत संशयास्पद स्थितीत मृत्यू होतो. त्याच्या मृत्यूमागे कोणते आंतरराष्ट्रीय षड्यंत्र दडले आहे, याचा शोध घेण्यासाठी कॅप्टन दीप आपली तीक्ष्ण बुद्धिमत्ता पणाला लावतो.

थ्रिलर

रक्ताचा सडा

एका रात्रीत शहरात होणाऱ्या क्रूर हत्यांचे सत्र पोलिसांची झोप उडवते. घटनास्थळी सापडणारा एकमेव पुरावा असतो रक्ताचा सडा. कॅप्टन दीप या साखळी खुन्याच्या मागावर निघतो.

सस्पेन्स

काळा बुरखा

काळ्या बुरख्यात वावरणारी एक रहस्यमय व्यक्ती आणि तिच्या अवतीभवती फिरणारे मृत्यूचे तांडव. या बुरख्यामागील खरा चेहरा शोधताना कॅप्टन दीप स्वतः एका मोठ्या जाळ्यात अडकतो.

अंडरवर्ल्ड

मध्यरात्रीचा कट

अंडरवर्ल्डच्या दोन टोळ्यांमधील रक्तरंजित संघर्ष आणि त्यामागे असलेला एक अदृश्य सूत्रधार. हा सूत्रधार कोण आहे आणि त्याचा मध्यरात्रीचा कट काय आहे, याचे रहस्य कॅप्टन दीप उलगडतो.

मर्डर मिस्ट्री

तिसरा डोळा

जेव्हा प्रत्यक्षदर्शी पुरावे आणि साक्षीदार खोटे ठरतात, तेव्हा कॅप्टन दीप आपला 'तिसरा डोळा' उघडतो. बंद खोलीत झालेल्या हत्येचे अत्यंत गूढ रहस्य उकलणारी ही एक वेगवान कादंबरी आहे.

शिलेदार मालिका (सैनिकी थरार)

शिलेदार बद्दल: 'शिलेदार' हा कुठलाही सामान्य गुप्तहेर नाही, तो भारतीय सैन्याचा एक ऑलिव्ह ग्रीन गणवेशातील कॅप्टन आहे. गुरुनाथ नाईकांनी या पात्रावर तब्बल २५० कादंबऱ्या लिहिल्या. सैनिकी जीवनातील थरार, सीमेवरील घुसखोरी, अतिरेकी कारवाया आणि देशाच्या सुरक्षेसाठी जीवाची बाजी लावणारा हा नायक वाचकांचा अत्यंत लाडका ठरला.

सैनिकी फाईल: ०१

सीमेवरील सैतान

भारत-पाकिस्तान सीमेवर चालणाऱ्या एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय कटाचा पर्दाफाश करण्यासाठी कॅप्टन शिलेदारला एका गुप्त मोहिमेवर पाठवले जाते. शत्रूच्या गोठ्यात शिरून तो हे ऑपरेशन पार पाडतो.

सैनिकी फाईल: ०२

रक्ताळलेली वर्दी

सैन्यातीलच काही गद्दार अधिकारी देशाची गुप्त माहिती शत्रूला विकत असतात. या देशद्रोह्यांना शोधून काढून त्यांना त्यांच्याच भाषेत धडा शिकवण्याची जबाबदारी शिलेदार घेतो.

सैनिकी फाईल: ०३

धगधगती सीमा

काश्मीरच्या खोऱ्यात अतिरेक्यांनी एका शाळेतील मुलांना ओलीस ठेवले आहे. सरकारचे सर्व पर्याय संपल्यावर शेवटी शिलेदार एकाकी या मोहिमेवर निघतो आणि मुलांची सुटका करतो.

सैनिकी फाईल: ०४

ऑलिव्ह ग्रीनचा थरार

लष्कराच्या शस्त्र कोठारातून घातक शस्त्रांची चोरी होते. यामागे एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय माफियाचा हात असतो. शिलेदार आपल्या ऑलिव्ह ग्रीन वर्दीची शान राखत हा कट उधळून लावतो.

रातरानी मालिका (स्त्री गुप्तहेर)

स्त्री गुप्तहेर

रातरानीची झेप

अत्यंत धाडसी आणि आकर्षक अशी रजनी काटकर उर्फ 'रातरानी' जेव्हा अंडरवर्ल्डच्या विरोधात उभी राहते, तेव्हा भल्याभल्या गुंडांना घाम फुटतो. स्त्री नायिकेचे हे एक अद्वितीय रूप आहे.

स्त्री गुप्तहेर

खूनी डायमंड

एका बहुमूल्य हिऱ्याची चोरी आणि त्याभोवती गुंफलेले खूनांचे सत्र. रातरानी या हिऱ्याचा मागोवा घेताना वेषांतर करून गुन्हेगारी जगताच्या तळापर्यंत पोहोचते.

स्त्री गुप्तहेर

विषारी चुंबन

एक अत्यंत सुंदर पण प्राणघातक महिला (Femme Fatale) शहरात धुमाकूळ घालत आहे. एका स्त्रीनेच दुसऱ्या स्त्रीला शह देण्याची ही एक विलक्षण आणि वेगाने धावणारी कादंबरी आहे.

ऐतिहासिक रहस्ये आणि साहित्यातील विविधता

गुरुनाथ नाईकांनी केवळ आधुनिक शहरी किंवा सैनिकी कथा लिहिल्या नाहीत, तर त्यांनी आपला मोर्चा ऐतिहासिक रहस्यकथांकडेही वळवला होता. 'बहिर्जी नाईक' या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या गुप्तहेर प्रमुखावर आधारित त्यांनी अनेक कथा लिहिल्या. या कथांमध्ये ऐतिहासिक तपशील आणि गुप्तहेरगिरीचा थरार यांचा उत्तम मेळ साधला आहे. मोघल आणि आदिलशाही दरबारातील गुप्त बातम्या काढणे, वेषांतर करून शत्रूच्या गोटातून सुरक्षित परत येणे, यावर आधारित या कथा वाचकांना थेट शिवकाळात घेऊन जातात.

याशिवाय 'सागर' (जीवन सावरकर) या नायकाभोवती त्यांनी समुद्रातील गुन्हेगारी आणि तस्करीवर आधारित पुस्तके लिहिली. 'गरुड' आणि 'गोलंदाज' यांसारखे ॲक्शन-ओरिएंटेड नायक निर्माण करून त्यांनी हॉलिवूडच्या तोडीचे थरारनाट्य मराठी साहित्यात आणले. त्यांची वर्णने इतकी जिवंत असायची की वाचक स्वतः त्या अंधाऱ्या गल्ल्यांमध्ये किंवा गोव्याच्या समुद्राकिनारी असल्याचा भास व्हायचा.